Nobel Mükafatı (1913)10-11-ci sinif6 dəq

İfratkeçiricilik: Sıfır Müqavimət və Havada Uçan Maqnitlər

Maye heliumda mütləq sıfıra yaxın soyudulmuş naqillərdə elektrik müqavimətinin tam yox olması və Meyssner levitasiyası.

Kəşf edən alim(lər):👤 Heike Kamerlingh Onnes, Bardeen, Cooper və Schrieffer (BCS)

Məktəb fənni və mövzusu:📚 Fizika — Elektrik müqaviməti, ifratkeçiricilik, Meyssner effekti və Kupr cütləri

Nobel Mükafatı Təltifi (1913 — Fizika)

Laureatlar: Heike Kamerlingh Onnes

“Maddənin aşağı temperaturlardakı xassələrinə və maye heliumun alınmasına görə”

Evrika! (Kəşf Hekayəsi)

1911-ci ildə Leyden Universitetində Kamerlinq Onnes civəni maye heliumla 4.2 Kelvinə (-269°C) qədər soyutdu. O gözləyirdi ki, civənin müqaviməti tədricən azalacaq. Lakin 4.19 K-də qalvanometrin əqrəbi qəfildən sıfıra düşdü: elektrik müqaviməti tamamilə yox olmuşdu! Naqildə başladılan elektrik cərəyanı heç bir batareya olmadan illərlə sönmədən fırlana bilirdi!

Elmi Prinsip: Necə İşləyir?

Kritik temperaturdan aşağıda elektronlar kristallik qəfəsin rəqsləri (fononlar) vasitəsilə bir-biri ilə birləşərək 'Kuper cütləri' (BCS nəzəriyyəsi) yaradır. Bu cütlər bozon kimi davranaraq kristallik qəfəslə heç bir toqquşma etmədən maneəsiz axır. Bundan əlavə, ifratkeçirici daxilindən maqnit sahəsini tam qovur (Meyssner effekti) və maqnitlər onun üzərində havada asılı qalır.

Həyatımıza Təsiri və Real Tətbiqi

MRT (maqnit-rezonans) aparatlarının ifrat güclü maqnitləri, saatda 600 km sürətlə hərəkət edən Maglev qatarları, Böyük Adron Kollayderi (CERN) və kvant kompüterlərinin ku-bitləri.

Məktəb Dərslikləri və İmtahanlar ilə Əlaqəsi

10-cu sinif Fizika dərsliyində 'Metallarda elektrik müqavimətinin temperaturdan asılılığı', 'İfratkeçiricilik hadisəsi və kritik temperatur (T_k)' bölmələri.

🎯 Bilmirdinizmi? Maraqlı Faktlar

Əgər ifratkeçirici halqada elektrik cərəyanı buraxsanız və dövrəni qapasınız, cərəyan heç bir enerji itkisi olmadan min illərlə fırlanmağa davam edər!

SİTG Standartı Təsdiqli

Özünü Sına: Pedaqoji Mini-Sınaq

SİTG standartına uyğun 3 sualla bu elmi kəşf üzrə biliklərinizi yoxlayın.

Sual 1 / 3 • Bloom: Bilik

İfratkeçiricilik vəziyyətinə keçmiş naqilin elektrik müqaviməti nəyə bərabər olur?

Sual 2 / 3 • Bloom: Anlama

İfratkeçiricinin xarici maqnit sahəsini öz daxilindən tamamilə sıxışdırıb qovması hadisəsi necə adlanır?

Sual 3 / 3 • Bloom: Tətbiq

Xəstəxanalarda istifadə olunan MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya) aparatlarında ifratkeçirici dolaqları soyutmaq üçün hansı mayedən istifadə edilir?

Oxşar Elmi Kəşflər

10-11-ci sinif