Rezerford Təcrübəsi və Atomun Nüvə Modeli
Atomun bərk kürə deyil, 99.9999%-nin boşluq olduğunu sübut edən qızıl folqa təcrübəsi.
Nobel Mükafatı Təltifi (1908 — Kimya)
Laureatlar: Ernest Rutherford
“Elementlərin parçalanması və radioaktiv maddələrin kimyası sahəsindəki tədqiqatlarına görə”
Evrika! (Kəşf Hekayəsi)
O dövrdə Tomsonun 'kişmişli piroq' modelinə görə, atom müsbət yüklü bircins kütlə və içində səpələnmiş elektronlardan ibarət idi. Rezerford qızıl folqanı sürətli müsbət alfa hissəciklərlə bombardman edəndə gözlənilmədən bir neçə zərrəcik geri qayıtdı! Rezerford heyrətini belə ifadə etmişdi: 'Bu, kağız salfetə atılan top mərmisinin geri qayıdıb səni vurması qədər inanılmaz idi!'.
Elmi Prinsip: Necə İşləyir?
Zərrəciklərin 99%-i folqadan maneəsiz keçirdi, çünki atom əsasən boşluqdur. Lakin mərkəzdə atomun demək olar ki, bütün kütləsini cəmləşdirən çox kiçik, müsbət yüklü kompakt nüvə yerləşir; ona yaxınlaşan alfa zərrəcikləri güclü Kulon itələməsi ilə geriyə sıçrayır.
Həyatımıza Təsiri və Real Tətbiqi
Nüvə fizikasının, kvant mexanikasının əsasının qoyulması və protonun kəşfi. Müasir dövrdə bu kəşf həm texnoloji innovasiyaların, həm də sənaye və tibb sahəsindəki qlobal tərəqqinin başlıca hərəkətverici qüvvələrindən biridir.
Məktəb Dərslikləri və İmtahanlar ilə Əlaqəsi
8-ci sinif Kimyada və 9-cu sinif Fizikada 'Atomun planetar modeli', 'Nüvənin ölçüsü və kütləsi' mövzularına tam cavab verir.
🎯 Bilmirdinizmi? Maraqlı Faktlar
- Əgər atomu böyük bir futbol stadionu boyda böyütsək, onun nüvəsi stadionun mərkəzindəki kiçik qarışqa boyda olardı!
Özünü Sına: Pedaqoji Mini-Sınaq
SİTG standartına uyğun 3 sualla bu elmi kəşf üzrə biliklərinizi yoxlayın.
Rezerford təcrübəsində alfa hissəciklərin böyük əksəriyyətinin qızıl təbəqədən meyl etmədən keçməsi nəyi sübut edirdi?
Alfa hissəciklərin çox az hissəsinin (təxminən 8000-dən birinin) geriyə sıçramasının səbəbi nə idi?
Rezerfordun təklif etdiyi atom modeli hansı astronomik sistemə bənzədildiyi üçün 'planetar model' adlanır?