Təhsildə RAG Arxitekturası: Dərslik Əsaslı Axtarışla Süni İntellekt Xətalarının Minimuma Endirilməsi
Dəqiq məzmun: Retrieval-Augmented Generation (RAG) texnologiyası hər bir test sualını və izahını rəsmi məktəb dərsliklərinə necə bağlayır?
- RAG süni intellektin xarici və uydurma məlumatlardan istifadə etməsinin qarşısını alır.
- Hər bir sual rəsmi kurikulum dərslik parçasına (çankına) əsaslanır.
- Semantik vektor axtarışı əvvəlcə dərslikdən dəqiq paraqrafı tapır, sonra sual tərtib olunur.
- Dərslikdə olmayan heç bir qayda və ya kənar termin şagirdin qarşısına çıxarılmır.
1. Təhsildə Hallüsinasiya Riski və RAG Həlli
Açıq süni intellekt modelləri (ChatGPT kimi) dərslikdə olmayan faktları 'özündən uydura' bilər. Məktəb təhsilində bu qəbuledilməzdir. Şagird yalnız rəsmi proqram əsasında qiymətləndirilməlidir.
RAG (Retrieval-Augmented Generation) süni intellektə 'uydurmağı' qadağan edir: sistem əvvəlcə dərslik bazasından faktı tapır, sonra həmin fakt əsasında sual qurur.
Təhsil süni intellektində söz gözəlliyi deyil, dərslik həqiqəti əsasdır.
2. TESTAI.AZ-da Dərsliklərin Rəqəmsal Arxitekturası
Platformada 1-11-ci sinif dərslikləri rəqəmsallaşdırılıb və minlərlə məntiqi hissəyə (çanklara) bölünüb.
Sual generasiya edilərkən sistem həmin fənnin müvafiq dərslik abzasını oxuyur və yalnız oradakı elmi məlumatlar çərçivəsində sual və distraktorları formalaşdırır.
- [1]Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi — Fənn Kurikulumları və Qiymətləndirmə Standartları (e-derslik.edu.az)
- [2]Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001) — A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom's Taxonomy of Educational Objectives. Longman.
- [3]OECD (2023) — PISA Assessment and Analytical Framework: Mathematics, Reading, Science and Creative Thinking.
- [4]UNESCO (2024) — Guidance for Generative AI in Education and Research.
- [5]Sweller, J. (2011) — Cognitive Load Theory: Recent Theoretical Advances. Academic Press.
"Brendiniz savadlı gələcəyin formalaşdığı məkanda"
Testləri Sınaqdan Keçir
SİTG Standartı ilə hazırlanmış sualları dərhal həll edin.